ghadir.tebyan.net
کد خبر : 46150
تاریخ انتشار : 29 بهمن 1392 19:15
تعداد بازدید : 248

چرا پیامبر کلمه «خلیفه» را در حدیث غدیر به کار نبردند؟

منظور از حدیث غدیر چیزی است که حتی در زمان حیات رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نیز برای علی(علیه السلام) ثابت بوده است و آن همان معنای محبت یا نصرت و امثال آن خواهد بود.

یکی دیگر از اشکالاتی که اهل سنت درباره حدیث غدیر مطرح کرده اند آن است که اگر حدیث غدیر بر امامت و خلافت علی(علیه السلام) دلالت کند، لازم می آید در حالی که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) زنده اند، علی(علیه السلام) امام باشد، چرا که در حدیث غدیر نیامده است که علی پس از من مولای شماست، پس معلوم می شود منظور از حدیث غدیر چیزی است که حتی در زمان حیات رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نیز برای علی(علیه السلام) ثابت بوده است و آن همان معنای محبت یا نصرت و امثال آن خواهد بود.

در پاسخ باید به این نکته توجه داشت که با توجه به شواهد و دلایلی که آورده شد منظور از حدیث غدیر ولایت و امامت علی(علیه السلام) است و چون حقیقت این کلام، خلافت او از زمان صدور حدیث غدیر است و این نیز ممکن نیست، پس باید به قاعده کلی و همیشگی مراجعه شود که مطابق آن هنگام تعذر حقیقت به اقرب المجازات مراجعه می شود؛ و در حدیث غدیر چون نمی تواند خلافت از زمان رسول خدا(صلی الله علیه و آله) شروع شود پس باید به نزدیکترین معنای مجازی مراجعه شود، و آن خلافت بلافاصله پس از رحلت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) است.

برخی دیگر از دانشمندان گفته اند: در حقیقت از همان زمان حیات رسول خدا(صلی الله علیه و آله) خلافت علی آغاز شد و علی(علیه السلام) بدین مقام منصوب شد، ولی شرط فعلیت آن، رحلت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بود، همان گونه که فقها در باب وصیت معتقدند که تملیک از همان زمان وصیت است؛ یعنی موصی در زمان حیاتِ فرد، موصی له را مالک می کند، ولی شرط فعلیت ملکیت، تحقق مرگ موصی است. در موارد تعیین ولیعهد در مناصب سیاسی نیز این گونه است که زمامدار قبلی، زمامدار پس از خود را در حیات خود منصوب می کند ولی شرط تحقق آن، مرگ زمامدار قبلی است، و رسول خدا(صلی الله علیه و آله) با بیان نزدیک شدن زمان رحلت خویش به طور آشکار روشن نمود که انتصابی که در روز غدیر صورت می گیرد، تعیین تکلیف امت اسلامی پس از وفات اوست.

 اشکال دیگر، سخن ابن حجر است، او می گوید:

اگر مقصود رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در حدیث غدیر خلافت و امامت علی(علیه السلام) بود، چرا به جای کلمه «مولی» کلمه «خلیفه» را بکار نبرد، پس اینکه رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به جای کلمه خلیفه کلمه مولی را بکار برده دلیل آن است که مقصود او خلافت علی(علیه السلام) نبود.1

در پاسخ باید گفت اگر بنابر توجیه روایات و محمل تراشی ها و تفسیرهای نابجا باشد با هیچ عبارتی نمی توان مطلبی را اثبات کرد. آیا اگر پیامبر(صلی الله علیه و آله) به جای کلمه مولی کلمه خلیفه را بکار می برد، آنان که حدیث غدیر را با این همه وضوح توجیه کرده اند نمی گفتند منظور از خلیفه، خلیفه در ردّ امانات و ادای دیون و امثال آن است؟ و یا ادعا نمی کردند منظور از خلیفه، امام است ولی بالمآل و در نهایت، پس منافات با خلافت دیگران قبل از او ندارد.

حقیقت آن است که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) با هر زبانی خلافت و امامت علی(علیه السلام) را بیان کرد. مگر نه آن است که در روایات بسیاری با عنوان «خلیفه من» علی(علیه السلام) را معرفی کرده است، پاسخ ابن حجر و امثال او به آن روایات چیست؟

به عنوان نمونه چند مورد از روایاتی که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) در آنها علی(علیه السلام) را به عنوان خلیفه خود نام برده است از مصادر عامه بیان می کنیم:

1. تاریخ الامم والملکوک، حافظ ابن جریر الطبری، ج1، ص541؛
2. الکامل ، ابن اثیر، ج2، ص62؛
3. کنز العمال، العلامة المتقی الهندی، ج13، ص114؛
4. المستدرک علی الصحیحین، الحافظ الحاکم النیشابوری، ج3، ص133؛
5. التلخیص، الحافظ الذهبی (چاپ شده در حاشیه مستدرک حاکم)، ج3، ص133 .
اضافه بر اینها علامه امینی در روایت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) لفظ «خلیفتی» را از منابع بسیار متعدد روایی، تفسیری و تاریخی اهل سنت نظیر: مسند احمد حنبل، تفسیر کشف البیان ثعلبی، جمع الجوامع سیوطی وخصائص نسائی نقل می کند.2

پی نوشت ها:
1 . الصواعق المحرقة، ص69
2 .الغدیر، ج2، ص278

منبع : فصلنامه علوم حدیث، شماره 7 ، با تغییر تلخیص


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :