ghadir.tebyan.net
کد خبر : 46811
تاریخ انتشار : 5 اسفند 1392 19:32
تعداد بازدید : 209

نقل حدیث غدیر در منابع

حدیث غدیر در غالب منابع روایى اهل سنت نقل شده و هیچ كدام از بزرگان مذاهب اربعه در اصالت و اعتبار آن تردید ندارند. تفاوت علماى اهل سنت و شیعى به اختلاف در باب دلالت حدیث مربوط مى شود نه اعتبار آن.

 در آثار شیعه مستنداتی وجود دارد كه بر رخداد واقعه غدیر در زمان پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله)دلالت دارد و نمى توان آن را جریانى ساختگى توسط شیعیان در دوره هاى بعد قلمداد كرد. یکی از این استنادات نقل واقعه غدیر و حدیث غدیر در بسیارى از متون تاریخى، حدیثى و تفسیرى توسط مورخان، محدثان و مفسران در دوره هاى مختلف است ، که در ادمه به شرح آن می پردازیم.

كتاب ها و آثار حدیثى، تفسیرى، تاریخى و كلامى امامیه مشحون از واقعه غدیر و اثبات این قضیه و استدلال و احتجاج به مدلول و محصّل آن است. دانشمندان اهل سنت نیز این واقعه را محقق دانسته و به صحت آن معترف و به تواتر آن اذعان دارند. در واقع، موضوع غدیر خم در نظر علماى اهل سنّت نیز ثابت و محقق و از متواترات و مسلمیات است.1 از این رو، حدیث غدیر در غالب منابع روایى اهل سنت نقل شده و هیچ كدام از بزرگان مذاهب اربعه در اصالت و اعتبار آن تردید ندارند. تفاوت علماى اهل سنت و شیعى درباره حدیث غدیر به اختلاف در باب دلالت حدیث مربوط مى شود نه اعتبار آن.

علامه امینى كه بررسى مفصلى درباره غدیر انجام داده، به این موضوع در تاریخ، حدیث، لغت و ادب توجه كرده است. وى 110 نفر از صحابه پیامبر(صلى الله علیه وآله)2 و 84 نفر از تابعان3 را از جمله راویان حدیث غدیر دانسته، و از تابعان طبقات راویان حدیث غدیر را از علما و استادان و حُفّاظ از قرن دوم تا چهاردهم هجرى شامل 360 نفر شمرده و مأخذ و عبارت هر كدام را ذكر كرده است.4در بخش اعظمى از این اثر به بررسى حدیث غدیر در اشعار شاعران سده اول تا یازدهم هجرى قمرى پرداخته و تعداد بسیارى از شاعران این ده سده را كه اشعار غدیریه سروده اند نام برده و غدیریه هاى آن ها را آورده است.5

علامه امینى در مبحث اهمیت غدیر خم در تاریخ به تعداد 24 مورخ،6 27 محدث،7 14 مفسر،8 7 متكلم9و تعدادى از علماى علم لغت10كه در آثار خود، واقعه غدیر خم را ثبت نموده، اشاره كرده و آن را دلیل اهمیت این واقعه در تاریخ، حدیث، تفسیر ،كلام و لغت دانسته است كه علماى هر فن در موضوع مربوط به واقعه تاریخى غدیر خم (از نظر مورخ)، تفسیر آیات مربوط به غدیر (از نظر مفسر)، بیان حدیث مشهور غدیر (از نظر محدث)، اقامه دلیل و برهان در موضوع امامت (از نظر متكلم)، و در بیان لغاتى چون مولا، خم، غدیر (براى علماى علم لغت) ناگزیرند به آن بپردازند.11

او از مورخان زیر كه این واقعه را در كتاب خویش ثبت نموده اند نام برده است:

 بلاذرى (متوفاى 279 ق) در انساب الاشراف، ابن قتیبه (متوفاى 276ق) در المعارف، و الامامة و السیاسه، طبرى (متوفاى 310ق) در كتاب الولایه فى طرق حدیث الغدیر، ابن زولاق لیثى مصرى (متوفاى 378ق) در تاریخ خود، خطیب بغدادى (متوفاى 463ق) در تاریخ بغداد، ابن عبدالبرّ (متوفاى 465ق) درالاستیعاب، شهرستانى (متوفاى548ق) در الملل و النحل، ابن عساكر (متوفاى 571ق) در تاریخ دمشق، یاقوت حموى (متوفاى 626ق) در معجم الادبا، جلد 18، ابن اثیر (متوفاى 630ق) در اُسد الغابه، ابن ابى الحدید (متوفاى 656ق) در شرح نهج البلاغه، ابن خلّكان (متوفاى 512ق) در وفیات الأعیان، یافعى (متوفاى 768ق) در مرآت الجنان، ابن الشیخ البلوى (متوفاى حدود 605ق) در الف باء، ابن كثیر شامى (متوفاى 774ق) در البدایة و النهایه، ابن خلدون (متوفاى 808ق) در مقدمه تاریخ خود، شمس الدین ذهبى (متوفاى748ق) در تذكرة الحفّاظ، نویرى (متوفاى حدود 833ق) درنهایة الإرب فى فنون الأدب، ابن حجر عسقلانى (متوفاى 852ق) در الاصابه، و تهذیب التهذیب، ابن صباغ مالكى (متوفاى855ق) در الفصول المهمّه، مقریزى (متوفاى 845ق) در الخطط، جلال الدین سیوطى (متوفاى 911ق) در كتاب هاى متعدد، قرمانى دمشقى (متوفاى 1019ق) در اخبار الدّول، نورالدین حلبى (متوفاى 1044ق) در السیرة الحلبیه، و دیگران از مشاهیر فن تاریخ.12

محدثان بزرگى كه واقعه غدیر خم را حدیث نموده، عبارت اند از:

ابوعبدالله محمد بن ادریس شافعى، احمد بن حنبل در مسند، و مناقب، ابن ماجه در سنن، ترمذى در سنن، نسایى در خصایص، ابویعلى موصلى درمسند، بغوى در مصابیح السنه، دولابى در الكنى و الاسماء، طحاوى در مشكل الآثار، حاكم در المستدرك، ابن مغازلى شافعى در مناقب، ابن مَنده اصفهانى در تألیفات خود، اخطبِ خوارزمى در مناقب، و مقتل ابى عبدالله الحسین(علیه السلام)، گنجى در كفایت الطالب، محب الدین طبرى درالریاض النضره، و ذخایر العقبى، جوینى در فراید السمطین، ذهبى در تلخیص، هیثمى در مجمع الزواید، جزرى در اسنى المطالب، ابوالعباس قسطلانى در المواهب اللدنیه، متّقى هندى در كنزالعمّال، هروى قارى در المرقاة فى شرح المشكات، تاج الدین مناوى در كنوز الحقایق فى حدیث خیر الخلایق، و فیض القدیر، شیخانى قادرى در الصراط السوى فى مناقب آل النبى، با كثیر مكى در وسیلة المآل فى مناقب الآل، ابوعبدالله زرقانى مالكى در شرح المواهب، ابن حمزه دمشقى حنفى در البیان و التعریف،13و...

از مفسران مشهور كه در تفاسیر خود واقعه غدیر را ذكر كرده اند نیز از طبرى، ثعالبى، واحدى، بغوى، قرطبى، فخر رازى، قاضى بیضاوى، ابن كثیر شامى، نیشابورى، جلال الدین سیوطى، ابو سعود عمادى، خطیب شرمینى، قاضى شوكانى، آلوسى بغدادى نام برده است.14

از متكلمان برجسته نیز از این افراد یاد كرده است:

قاضى ابوبكر باقلانى بصرى (متوفاى 403ق) در التمهید، قاضى عبدالرحمن ایجى شافعى (متوفاى 756ق) در المواقف، سید شریف جرجانى (متوفاى 816ق) در شرح المواقف، بیضاوى (متوفاى 685ق) در طوالع الانوار، شمس الدین اصفهانى در مطالع الانظار، تفتازانى (متوفاى 792ق) در شرح المقاصد، قوشچى مولى علاء الدین (متوفاى 879ق) در شرح تجرید، قاضى نجم محمد شافعى (متوفاى 876ق) در بدیع المعانى، سیوطى در اربعین، حامد بن على عمادى در الصلاة الفاخره بالاحادیث المتواتره، آلوسى بغدادى (متوفاى 1324ق) درنثراللئالى15 و دیگران.

پی نوشت ها:
1. علامه امینى، همان، ج 1، ص 39.
2. همان، ص 40 112.

3. همان، ص 113 128.
4. همان، ص 129 241.

5. ر. ك: علامه امینى، همان، جلدهاى 3 20.
6. همان، ج 1، ص 23 24.

7. همان، ص 25 26.
8. همان، ص 26 27.

9. همان، ص 27 28.
10. همان، ص 28 29.

11. ر. ك: همان، ص 22 28.
12. ر. ك: همان، ص 23 24.

13. همان، ص 25 26.
14. همان، ص 27.

15. همان، ص 27 28.

منبع : نشریه تاریخ در آینه پژوهش ، سال دوم، شماره اول، با تغییر تلخیص


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :